Autor: Kazimierz Wonsik
7. katalogu aukcyjnym Wonsika

 

Wydawnictwo "monety trend" nr 11/2005 opublikowało bardzo ciekawy artykuł autorstwa pana Glucka pod tytułem „Tańczący z wilkami", w którym zostały opisane największe fałszerstwa monet na terenie Niemiec. Ponieważ artykuł obejmuje aż 14 stron maszynopisu oraz 15 zdjęć, dlatego wybrałem tylko najważniejsze informacje, które mogą zainteresować kolekcjonerów, jak również osoby zajmujące sie handlem numizmatami.

Autor: Adam Suchanek PN 3/95

Nie od dziś wiadomo, że fałszowanie monet jest tak samo stare jak ich kolekcjonowanie. Jednakże w ostatnich latach wraz z rozwojem techniki i coraz łatwiejszym dostępem do skomplikowanych maszyn i urządzeń fałszerstwa te osiągają coraz wyższy poziom techniczny i bywają nie tylko dla początkujących, ale nawet dla wytrawnych i doświadczonych numizmatyków dużym problemem. W XIX wieku i wcześniej fałszowano monety zarówno metodą odlewu jak i wytwarzano stemple, najczęściej "żnięte od ręki". W chwili obecnej fałszerstwa to nie sprawiają większego problemu, ze względu na dość powszechnie znane cechy charakterystyczne, takie jak: nierówna powierzchnia po odlewie, charakterystyczne wypukłości, rozmyty rysunek itp. W chwili obecnej większość z tych mankamentów została w znacznej części wyeliminowana, bądź też znacznie zmniejszona, dlatego też widzę konieczność poinformowania czytelników o najczęściej spotykanych oraz najnowszych fałszerstwach.

Autor: Michał Wodziński PN 2/95

Na przełomie XVII i XVIII wieku (w latach 1698 - 1704) car Piotr I przeprowadził radykalną reformę rosyjskiego systemu pieniężnego. Rosja była pierwszym państwem na Świecie, które konsekwentnie oparło swój system monetarny na systemie dziesiętnym (1 imperial = 10 rubli - 100 grzywien = 1000 kopiejek). Najniższe nominały bito w miedzi, średnie w srebrze i najwyższe w złocie. Był to najnowocześniejszy system monetarny tamtych czasów. Monety były prawie pełnowartościowe - wartość metalu była niższa od nominału mniej więcej o koszty wybicia. Nie opłacało się więc ich fałszować.

Marek Jarosz PN 3/2000

Jest to temat dla numizmatyka i dla psychologa i w jakiejś mierze bliski kolekcjonerom różnych dziedzin. Spróbuje przedstawić motywy i okoliczności, które skłaniają ludzi do zbierania monet. Na wstępie wypada chyba, zastanowić się chwile nad pochodzeniem słowa „moneta”. W dostępnych mi encyklopediach, leksykonach numizmatycznych, katalogach monet i słownikach różnych dziedzin – odpowiedzi na to pytanie nie znalazłem. Właściwą drogę wskazał mi mój brat docent Politechniki Gdańskiej: „Monety” trzeba szukać pod imieniem Junony.
I rzeczywiście. Nazwa "moneta" wywodzi się od bogini rzymskiej Junony (gr. Hery), która posiadała przydomek "Moneta" - "Ostrzegająca" (przed niebezpieczeństwem). Na Kapitolu, w świątyni Junony, znajdowała się mennica państwowa; mennica i ośrodek kultu bogini.
 

Autor: rorys PN 2/2006

Od niepamiętnych czasów Numislandię nie odwiedziło tylu gości. Reklama korzystnych inwestycji w produkty Największego Branżowego Pokarmodawcy zrobiła swoje i przybysze wykupili całą leżakującą latami w karmnikach, ulepszoną żółtym piaskiem strawę. Goście zrobili takie zamieszanie, że do dzisiaj nowe produkty tego koloru znikają natychmiast z rynku. Starzy zjadacze tej strawy tylko kręcą głowami. Nigdy dotąd nie było kłopotu z tym pokarmem, a tu pod koniec ubiegłego roku, zakup jakiegokolwiek kęska, wymagał niewspółmiernie wysokich nakładów do wartości pokarmowej strawy.

Autor: rorys PN 3/2003

Polskie monety próbne

W 1964 roku, NBP w odpowiedzi na wzrastający i stale rozwijający się numizmatyczny rynek kolekcjonerski w Polsce, zmienił swoją politykę emisji monet. Oprócz standardowych monet obiegowych rozpoczął emisje mniejszych serii okolicznościowych monet obiegowych. Wybito pierwsze okolicznościowe 10-cio złotówki z Kazimierzem Wielkim. Monety te cieszyły się od początku wielkim powodzeniem i rozbudziły pasje numizmatyczną u wielu nowych osób. W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie rynku NBP wyemitował pierwsze komercyjne monety nieobiegowe z przeznaczeniem dla kolekcjonerów.

 

Autor: kurpol

W październiku i listopadzie br. odbyły się w Polsce cztery poważne aukcje numizmatyczne. Pozwolę sobie przedstawić aukcjonerów i omówić pobieżnie co ciekawego na tych aukcjach się pojawiło.

Wybuch I wojny światowej przestawił na potrzeby militarne tryby gospodarcze we wszystkich państwach biorących udział w konflikcie. Jednym z charakterystycznych tego przejawów stała się ścisła kontrola i priorytetowe traktowanie zasobów surowcowych. Przekazywano je w pierwszej kolejności na potrzeby przemysłu zbrojeniowego. Strategiczne znaczenie miały paliwa, rudy metali, komponenty przemysłu chemicznego, farmaceutycznego i włókienniczego. Już po kilku miesiącach wojny społeczeństwa państw w nią zaangażowanych odczuwać zaczęły pierwsze znamiona kryzysu. Braki towarów prowadziły do wzrostu cen, co z kolei napędzało inflację. Posiadany pieniądz szybko tracił na wartości.

Autor: kurpol

Tytułowe pytanie pada dosyć często od moich Klientów. Przeważnie od tych początkujących, bo prawdziwi zbieracze wiedzą swoje, to znaczy TAK. Początkującym tłumaczę wstępne tajniki zbieractwa, ale przychodzą do mnie często ludzie, którzy coś usłyszeli od znajomych, że to dobry interes lub też usłyszeli lub przeczytali w mediach jakieś informacje o monetach typu: 2zł z Zygmuntem Augustem kosztowało w banku kilka lat temu 2zł a teraz ta moneta ma wartość ok. 700zł. Kto by nie chciał robić takich interesów? Tylko trzeba było być i kupić w tym banku kilka woreczków tych monet i trzymać je do dzisiaj. Gdybym myślał tymi kategoriami to powinienem strzelić sobie w łeb, bo miałem te kilka woreczków tylko, że je sprzedałem najpierw (na sztuki) po 2,50zł a po miesiącu „aż” po 3zł.

Wracając do tematu „czy warto, czy nie warto?”

Autor:kurpol

Numizmatyka obecnie na całym świecie przeżywa niesamowity boom. Człowiek ma w charakterze skłonność do zbieractwa – chyba atawizm z okresu kształtowania się homo sapiens. Nie musząc zbierać zapasów żywności na okres zimowy, zbiera już dla przyjemności różne przedmioty. Dotychczas w zbieractwie prym wiodła filatelistyka, jednak inflacja wydań – pochodna pazerności poczt, praktyczne z całego świata, doprowadziła do masowego odwrotu od tej dziedziny kolekcjonerstwa. Również fakt, że znaczek może łatwo ulec uszkodzeniu pogłębia tą tendencję. Moneta praktyczne jest nie zniszczalna,

Autor: rorys PN 1/2005

Kończy się mroźna zima w Numislandii. Rozpoczyna się sezon wędrówek łowców za nowym pożywieniem. W tym roku, jak nigdy dotąd sypnęło ofertami wielkich przyjęć z wykwintną strawą. W sezonie wiosennym miejsc tych jest tak dużo, że każdy łowca znajdzie coś dla siebie. Organizatorzy przygotowali kilka naprawdę wykwintnych, niespotykanych potraw, o które zażarcie walczyć będą najsilniejsi.... Byle tylko starczyło sił na cotygodniowe wędrówki po krainie i apetytu na smakowite dania. Łowcy wygłodzeni długą zimą na pewno mają spory apetyt, jednak czy aż tak duży?? Ciekawa będzie ta wiosna w naszej krainie...

Autor: Jarosław Dutkowski / Krzysztof Rutkiewicz / Dariusz Gołębiowski PN 2/2006

Nowa odmiana trojaka gdańskiego 1540 roku.

Do mojej kolekcji nabyłem dotąd nienotowaną odmianę trojaka gdańskiego z 1540 roku z sześcioramienną gwiazdą w miejsce skrzyżowanych haków rozpoczynających napis na awersie. Odmiany takiej nie notują, ani ogólne ani szczegółowe katalogi zbiorów.

Autor: Witold Muchowski PN 1/2006

Ptak to wyjątkowo wdzięczny temat sztuki. Jego symbolika, jak i symbolika poszczególnych gatunków jest bardzo bogata i interesująca (vide "Słownika symboli") i wielu twórców czerpie z tego obfitego źródła. Także projektanci monet często sięgają po ten motyw i umieszczają wizerunki ptaków na pieniądzach obiegowych i kolekcjonerskich. W Polsce okresu powojennego złotówki wielokrotnie ozdobione zostały rysunkami rozmaitych ptaków (nie zostaną tutaj uwzględnione żadne motywy herbowe ani związane z godłem RP; mógłby to być tematem osobnego opracowania).

Autor: Wojciech Jekot PN 1/2006

W ostatnim numerze Przeglądu Numizmatycznego, Pan Wojciech Niemirycz opisał dokładnie, a przez co ustalił faktyczny napis na talarze z błędem w napisie, w którym widnieje CIVITIS zamiast CIVITATIS. Niedawno zaś sam nabyłem talara zapomnianego przez współczesnych, dlatego nawiązując do tematu chciałbym go przedstawić. Jednocześnie małe sprostowanie co do artykułu P. Niemirycza: talar z napisem CIVITATATIS zamiast CIVITATIS, to nie efekt dwukrotnego uderzenia stępia jak pisze autor (tak można wnioskować z tekstu), ale faktyczna odmiana stępia. Moneta była sprzedawana min na WCN 13 w maju 1997 roku.

Autor: Jarosław Dutkowski PN 1/2005

W końcu wieku XV następuje dynamiczna ekspansja Rodu Jagiellonów w Europie, poczynając od krótkiego epizodu, jakim było powołanie na tron Węgier Władysława, którego 10-letnie panowanie zostało zakończone śmiercią pod Warną w 1444 roku. W 1471 roku znowu na tronie Węgierskim widzimy Władysława II Jagiellończyka (1471 – 1516), po nim koronę Węgier i Czech przyjmuje Ludwik II Jagiellończyk. Przyszły Król Polski Zygmunt panuje w Księstwie Głogowskim na Śląsku. Ród Jagiellonów wchodzi w liczne koligacje ze wszystkimi niemal ważniejszymi dworami XVI i XV wiecznej Europy. Moneta polska oddziałuje na różne emisje monetarne państw i księstw ościennych. W II połowie wieku XVI Królestwo Polskie, przede wszystkim za sprawą miasta Gdańska włącza się niezwykle intensywnie w europejski złoty rynek monetarny. Monety Królestwa Polskiego są notowane w większości ówczesnych taryf monetarnych opisującej złotą monetę ówczesnej Europy. Mimo iż Śląsk czy Pomorze pozostaje poza zainteresowaniami Jagiellonów, to wzajemne oddziaływanie na siebie monet jest już naocznie intensywniejsze. Wiele księstw Śląskich bije monetę na stopę polską lub na niej się wzoruje. W połowie XVI wieku dochodzi do swoistego porozumienia monetarnego Królestwa Polskiego, Prus Królewskich i Książęcych oraz Księstwa Cieszyńskiego, Bielskiego, Legnickiego i Kostrzyńskiego, bijących przez kilkanaście lat monetę blisko ze sobą powiązaną tak wyglądem jak i stopą monetarną. To porozumienie przerywa ostra kontrakcja Habsburgów, formalnych i faktycznych zwierzchników książąt śląskich. Pomimo to spotykamy się jeszcze u schyłku XVI wieku z naśladowaniem trojaków polskich, na Śląsku. Inna jest rola monety złotej, Śląsk dysponujący własnym kruszcem i wybijając dukaty na stopę węgierską, obowiązującą w Polsce, szybko wprowadza swoje złote emisje do normalnego obiegu. Dukaty niezależnie od swego pochodzenia śląskie, węgierskie, cesarskie, czy polskie mają ten sam kurs i tak samo swobodnie kursują w obiegu. Podobnie dukaty, koronne, czy gdańskie są w obiegu na Śląski, w krajach niemieckich czy w cesarstwie austriackim, a jako moneta pełnowartościowa są tak samo przyjmowane. Szczególnym tego przykładem poza licznie wydawanymi taryfami, które obok siebie kładą dukaty, polskie, gdańskie, śląskie, czeskie, węgierskie czy cesarskie, jest znaczna liczba monet kontrasygnowanych przez Gdańsk w 1577 roku, podczas sporu tego miasta ze Stefanem Batorym. Tarczą miejską kontrasygnowani w Gdańsku wyłącznie złotą monetę, bita na stopę węgierską, czyli dukatową. Herb Gdańska widzimy na licznych monetach cesarskich, węgierskich, siedmiogrodzkich, śląskich a nawet litewskich. Wśród monet śląskich kontramarki znajdujemy na dukatach ziębickich, biskupów nyskich i miasta Wrocławia. Ilość zachowanych monet ostemplowanych w Gdańsku wskazuje, że obecność monet śląskich na rynku gdańskim a zatem i polskim nie była przypadkowa.

Autor: M. Iglikowski PN 2/2005

Rzymianie byli wielkimi miłośnikami i znawcami hippiki. Rozróżniali 6 rodzajów chodów końskich, 18 typów użytkowych koni i co najmniej 9 ras. Stworzyli rozmaite elementy końskiej uprzęży, skrupulatnie prowadzili rodowody swoich koni oraz, co najważniejsze, posiadali profesjonalną szkołę jazdy konnej. Za przykład dozgonnej miłości okazywanej swym rżącym pupilom posłużyć może cesarz Kaligula, który przyznał swojemu ulubionemu koniowi tytuł senatora. Trudno dziś ocenić, jak duży wpływ na politykę cesarstwa miał ów zaufany cesarza, faktem jednak jest, że koń jako towarzysz człowieka stanowi mało docenianą, a przecież ważną część dziejów kultury materialnej. Chociaż ten "cichy bohater" zajmuje stałe miejsce w historii numizmatyki starożytnego Rzymu,. to jego figura nieczęsto pojawia się w pracach badaczy. Warto nadmienić, iż w naukowych opisach traci ona przeważnie wartość autonomiczną. Koń jest nierozerwalnie związany z rewersem monety, postrzegany wyłącznie jako atrybut symboliki człowieka - przetrwał tak wraz z dosiadającymi go kosmologicznymi symbolami transcendentalnej, militarnej i prawodawczej równowagi Imperium Rornonum.' Próba zbadania i opisania rodzajów i typów chodów konia w numizmatyce stanowi do dziś dla wielu badaczy kwestię problematyczną. Dotyczy to szczególnie zagadnienia wizerunku konia pod jeźdźcem (o czym wspominał w swojej pracy doktorskiej Mieczysław Morka opisując spór naukowy pomiędzy Lefortem de Ylouses a Boulengerem nad analizą prac Reinacha dotyczących rozstawienia nóg konia w galopie na obrazach i rzeźbach do końca XVIII w. W większości opisów monet z okresu rzymskiego autorzy koncentrują się na symbolice opisując wszelki ruch konia, który nie nosi znamion galopu jako kłus." To rozpoznanie kłóci się jednak z tradycją jeździecką Rzymu i z wizualnymi cechami tego ruchu. Kłus w rzymskiej szkole jazdy był chodem stosowanym rzadko, gdyż wybijał jeźdźca z ephippi i mocno obciążał plecy. Nie bez powodu pragmatyczni Rzymianie nazywali kłus

Autor: Marcin Iglikowski PN 4/2005

Koń w kulturze starożytnej Grecji był "instytucją" szczególną. Stanowił nie tylko przydatny środek transportu, ale i wyznacznik statusu społecznego i materialnego. I tak np., Chalkis nazwą zamienną dla najwyższej warstwy społecznej ARISTOI (najlepsi) była nazwa HIPPOBOCI (hodowcy koni), w Atenach zaś arystokrację określano również, jako HIPEIS (rycerze, jeźdźcy). Podobny charakter miał rydwan, który straciwszy wartość bojową w VII w. p. n. e. stał się wykładnią ideowo-prestiżowych wartości np. w Atenach najbogatszą warstwę obywateli nazywano HENIOCHOI (woźnicę). Liczne postacie mitologii greckiej noszą imiona i przydomki będące derywatami rzeczownika "koń" np: LEUKIPPOS (biały koń) lub HIPPODAMEJA (poskromicielka koni). Koń to także element hellenistycznych kultów solarnych - siwy koń stanowi symbol sakralny, siwe konie ciągną rydwany Zeusa, Heliosa, Apolla. Te zagadnienia są poddane gruntownej analizie w pracy Mieczysława Morki (przyp. 1). Przyglądając się wizerunkowi konia i jeźdźca na monetach antycznej Grecji warto zwrócić uwagę na fakt, iż Helleni nadali sztuce jeździeckiej, podobnie jak sztuce bicia monet, rangę sztuki autotelicznej. W artykule tym postaram się omówić dwie elementarne figury jeździeckie występujące w starożytnej Grecji, które zostały przeniesione na podatny grunt numizmatyki i wykazać, iż wizerunek konia na monecie jest nie tylko efektem określonej konwencji artystycznej, ale w dużej mierze wynika ze specyfiki szkoły jazdy, charakterystycznej dla danej epoki. W tym wypadku dla epoki starożytnej.

Autor: J.D. PN 1/2007

Półtoraki były monetami wybijanymi pomiędzy 1614, a 1627 rokiem w olbrzymich nakładach. Początkowo produkowano je w mennicy w Krakowie i Bydgoszczy, później już tylko w Bydgoszczy. Niemal w każdym większym ich zbiorze można natrafić na różne odmiany i odstępstwa od głównego wzorca. Znaczna też ich liczba była fałszowana w mennicach obcych. Wiele też wskazuje, że i mennice koronne celowo wypuszczały emisje pomylone z dziwnymi datami, a także z różnymi niewłaściwymi znakami menniczymi. Miało to na celu przysporzenie większych zysków dzierżawcom menniczym, którzy wybijając takie trudne do zidentyfikowania monety, mogli znacznie zaniżać próbę srebra i osiągać dodatkowe zyski. A fakty wybijania ich w mennicy nie miały one cech monety fałszywej, stąd łatwo je było wprowadzić do obiegu. Od naszych czytelników otrzymaliśmy skany kilku takich nietypowych półtoraków, mających jednak cechy monety oryginalnie wybijanej w mennicy.