Autor: Jarosław Dutkowski PN 1/2000

Podczas remontu kopuły, w jednym z kościołów na Dolnym Śląsku została znaleziona puszka zawierająca pamiątki związane z konserwacją kościoła, wykonaną w początkach naszego wieku. W skład skarbu wchodziło 13 monet, 2 medale i jeden banknot.

Autor: A. Gościnny PN 1/2000

Do napisania tej notatki skłoniły mnie dwie informacje zawarte w PN 2/99. Są nimi notatka autorstwa J. Dutkowskiego, P Bohdanowicza, M. Milewskiego, K. Nowalińskiego, i A. Suchanka pt. "Nieznane gdańskie żetony i monety zastępcze", oraz ogłoszenie informujące o przygotowywanym przez J. Dutkowskiego i A. Suchanka "Katalogu monet, medali i żetonów gdańskich i z Gdańskiem związanych od 1220-1998 roku".

Marek Jarosz PN 3/2000

Jest to temat dla numizmatyka i dla psychologa i w jakiejś mierze bliski kolekcjonerom różnych dziedzin. Spróbuje przedstawić motywy i okoliczności, które skłaniają ludzi do zbierania monet. Na wstępie wypada chyba, zastanowić się chwile nad pochodzeniem słowa „moneta”. W dostępnych mi encyklopediach, leksykonach numizmatycznych, katalogach monet i słownikach różnych dziedzin – odpowiedzi na to pytanie nie znalazłem. Właściwą drogę wskazał mi mój brat docent Politechniki Gdańskiej: „Monety” trzeba szukać pod imieniem Junony.
I rzeczywiście. Nazwa "moneta" wywodzi się od bogini rzymskiej Junony (gr. Hery), która posiadała przydomek "Moneta" - "Ostrzegająca" (przed niebezpieczeństwem). Na Kapitolu, w świątyni Junony, znajdowała się mennica państwowa; mennica i ośrodek kultu bogini.
 

Autor: Marek Jarosz PN 3/4/1999

Półgroszki koronne Aleksandra Jagiellończyka orzeł z koroną i bez korony

Na monetach koronnych Władysława Jagiełły, Kazimierza Jagiellończyka, Jana Olbrachta, Aleksandra i Zygmunta I bardzo często występuje orzeł ozdobiony koroną. Korona jest zwykle wyraźna i wykazuje pewne odmiany rysunku, co dotyczy m.in. niektórych monet koronnych Władysława Jagiełły, Aleksandra Jagiellończyka a zwłaszcza Zygmunta I.

Autor: rorys PN 3/2003

Polskie monety próbne

W 1964 roku, NBP w odpowiedzi na wzrastający i stale rozwijający się numizmatyczny rynek kolekcjonerski w Polsce, zmienił swoją politykę emisji monet. Oprócz standardowych monet obiegowych rozpoczął emisje mniejszych serii okolicznościowych monet obiegowych. Wybito pierwsze okolicznościowe 10-cio złotówki z Kazimierzem Wielkim. Monety te cieszyły się od początku wielkim powodzeniem i rozbudziły pasje numizmatyczną u wielu nowych osób. W odpowiedzi na rosnące zapotrzebowanie rynku NBP wyemitował pierwsze komercyjne monety nieobiegowe z przeznaczeniem dla kolekcjonerów.

 

Autor: Henryk Wojtulewicz PN 3-4/1999

W kolekcji numizmatycznej Lublina znajduje się tylko jedna donatywa gdańska Jana Kazimierza z 1658 roku.

Autor: K. Nowaliński PN 3-4/1999

Mennica na Pomorzu Gdańskim działała od XIII wieku. Zwierzchnictwo nad nią sprawowali książęta gdańscy. Po opanowaniu Pomorza Gdańskiego (1308) Krzyżacy założyli w roku 1397 własną mennicę działającą do 1442 roku. W 1454 roku Pomorze wraz z Gdańskiem wraca do Polski. Za udział w odzyskaniu Pomorza miasto otrzymuje od Kazimierza Jagiellończyka 15 maja 1457 roku przywilej bicia własnej miejskiej monety. Niezwłocznie uruchomiono mennicę, która działała z przerwami do 1793 roku. Oprócz licznych emisji monet bito, przeważnie w złocie, szczególnego rodzaju numizmaty, a mianowicie donatywy, które nie miały charakteru płatniczego, lecz posiadały szczególne przeznaczenie. Upamiętniały wielkie wydarzenia historyczne. Były znaczone imieniem miasta. Stanowiły najlepszy prezent dla Króla i związanych z nim osobistości.

Autor: Piotr Szykowny PN 3-4/1999

Stefan Batory (1533- 1586), od 1571 władca Siedmiogrodu, mąż Anny Jagiellonki, od 1576 król Polski, zwycięski wódz wojny z księstwem moskiewskim. Władca rozumiejący potrzebę wzmocnienia władzy monarszej i potrafiący w miarę możliwości i sytuacji politycznej pozyskać stronników dla swej polityki wewnętrznej i zagranicznej. Ogólny portret polityczny Króla Stefana Batorego jest znany i przeważnie przez ogół postrzegany pozytywnie, choć historycy z perspektywy wieków oceniają jego panowanie bardziej różnorodnie, także krytycznie.

Autor: Adam Suchanek PN 3-4/1999

Znak mennicy warszawskiej (w różnych postaciach) jest umieszczany na monetach w niej wybitych z przerwami od 1792 roku. Początkowo stosowano literki MV - skrót od łacińskich słów Monetaria Varsoviensis, a na monetach z polskimi napisami MW - Mennica Warszawska. W okresie rozbiorów stosowano skrót polski lub rosyjski (BM – Bapшaвскaя Moнeтa). Od 1925 roku na monetach wybitych w mennicy warszawskiej zaczęto umieszczać w roli znaku mennicy herb Kościesza bez tarczy. Herb ten umieszczano także na monetach bitych w czasie okupacji. Po wojnie początkowo nie stosowano znaku mennicy, a od 1965 roku zaczęto stosować znak w postaci połączonych małych liter „mw”. O ile w okresie powojennym znak mennicy jest umieszczany konsekwentnie na awersie pod łapą Orła (lub wyjątkowo przy łapie), o tyle w okresie międzywojennym umieszczano znak w różnych miejscach, często na rewersie.

Autor: J.D., AS i JD, Jan Olszewski PN 3-4/1999

ZNALEZISKA

Skarb z piwnicy

W Sobótce k. Wrocławia, w remontowanym zabytkowym budynku w piwnicy, przy fundamentach natrafiono na skarb monet. Monety znajdowały się w małym garnku, a w jego skład wchodziło kilkadziesiąt monet i dwa pierścionki, z których udało się bliżej opisać 20 monet. Oto ich wykaz:

Autor: Michał Wodziński PN 3-4/1999

Pisuję o monetach i banknotach co tydzień w "Głosie Wybrzeża". W kwietniu ub.r. zgłosił się do mnie czytelnik z nietypową 200-złotówką.

Autor: Witold Muchowski PN 1/2006

Ptak to wyjątkowo wdzięczny temat sztuki. Jego symbolika, jak i symbolika poszczególnych gatunków jest bardzo bogata i interesująca (vide "Słownika symboli") i wielu twórców czerpie z tego obfitego źródła. Także projektanci monet często sięgają po ten motyw i umieszczają wizerunki ptaków na pieniądzach obiegowych i kolekcjonerskich. W Polsce okresu powojennego złotówki wielokrotnie ozdobione zostały rysunkami rozmaitych ptaków (nie zostaną tutaj uwzględnione żadne motywy herbowe ani związane z godłem RP; mógłby to być tematem osobnego opracowania).

Autor: Wojciech Jekot PN 1/2006

W ostatnim numerze Przeglądu Numizmatycznego, Pan Wojciech Niemirycz opisał dokładnie, a przez co ustalił faktyczny napis na talarze z błędem w napisie, w którym widnieje CIVITIS zamiast CIVITATIS. Niedawno zaś sam nabyłem talara zapomnianego przez współczesnych, dlatego nawiązując do tematu chciałbym go przedstawić. Jednocześnie małe sprostowanie co do artykułu P. Niemirycza: talar z napisem CIVITATATIS zamiast CIVITATIS, to nie efekt dwukrotnego uderzenia stępia jak pisze autor (tak można wnioskować z tekstu), ale faktyczna odmiana stępia. Moneta była sprzedawana min na WCN 13 w maju 1997 roku.

Autor: Wojtek Mencel PN 2/1999

Odnośnie opisanego znaku (orzeł pruski w owalu) na talarze uprzejmie wyjaśniam, że jest to znak podatkowy używany do cechowania nowych wyrobów z lat 1809-1812 oraz dawnych argentariów kościelnych zwolnionych od ich rekwizycji w Prusach.

Autor: J. Dutkowski, P. Bohdanowicz, M.            Mielewski, K. Nowaliński, Adam Suchanek PN 2/1999

Znaleziska dokonane w Gdańsku pozwoliły na opisanie kilku nieznanych wcześniej monet i żetonów zastępczych emitowanych w Gdańsku

Nadesłał: Robert Gorzkowski PN 2/1999

Fałszywe Kontrmarki

Ponad 2-lata temu zaproponowano mi nabycie kilkunastu monet z kontramarkami. Wśród nich były też opatrzone herbem z ręką i mieczem. Źródło - jeden z polskich kolekcjonerów w drodze wymiany za starego mercedesa wśród wielu monet polskich i obcych dostał kilkanaście - kilkadziesiąt? monet z różnymi kontramarkami.

Autor: Maksymilian Kordyś PN 1/2007

 Nienotowana Odmiana 3 groszówki Księstwa Warszawskiego

W 1807 roku po zawarciu pokoju w Tylży powołano do życia Księstwo Warszawskie - pod panowaniem Fryderyka Augusta (wnuk Augusta III). W 1809 roku obszar Księstwa powiększył się o ziemię Galicji zachodniej.

Autor: Maksymilian Kordyś PN 1/2007

Miedziane szelągi litewskie Jana Kazimierza z lat 1660 i 1661 wykonywane były w mennicy ujazdowskiej. Monety z obu tych roczników należą do pospolicie spotykanych w licznych odmianach stemplowych i interpunkcyjnych. Poniżej przedstawiam nienotowaną dotychczas w literaturze odmianę boratynki z roku 1661 zawierającą, aż dwa błędy literowe!